Background Image
Previous Page  6 / 136 Next Page
Information
Show Menu
Previous Page 6 / 136 Next Page
Page Background

6

Þ

að er forvitnin sem drífur mig áfram,“

segir Þorsteinn Loftsson, prófessor í

lyfjafræði, en hann er einn afkastamesti

vísindamaður landsins. Eftir hann

liggja um tíu stórmerkilegar uppfinningar á

sviði lyfja- og læknisfræði en þeim til verndar

hafa tugir einkaleyfa verið skráðir í fjölmörgum

þjóðlöndum. Þorsteinn er í hópi þeirra sem

eiga flest skráð einkaleyfi við Háskóla Íslands

auk þess sem hann hefur komið að stofnun

fjölmargra sprotafyrirtækja sem byggja starf

sitt alfarið á uppfinningum. Þorsteinn hefur

enn fremur verið einstaklega duglegur að afla

erlendra styrkja til að gera rannsóknir mögulegar

á ýmsum sviðum lyfja- og læknisfræði.

Í fyrra fór Þorsteinn á sérstakan lista mats-

fyrirtækisins Thomson Reuters yfir áhrifamestu

vísindamenn samtímans ásamt nokkrum öðrum

Íslendingum. Á listanum eru rúmlega 3000

vísindamenn sem að mati Thomson Reuters

hafa mest áhrif á sínu vísindasviði í heiminum.

Listinn nær til allra greina vísinda og fræða að

hugvísindum frátöldum. Það er auðvitað einstakt

afrek að komast í hóp þeirra allra bestu en leiðin

þangað er hvorki bein né greið.

„Ég hafði ekki áhuga á að stunda hefðbundna

vinnu frá níu til fimm og hélt því áfram námi

eftir að hafa lokið kandídatsprófi í lyfjafræði,“

segir Þorsteinn. „Eftir að doktorsnámi lauk hóf

ég störf sem lektor hér í Háskóla Íslands. Kaupið

var lágt og aðstæður til rannsókna voru engar.

Ég ákvað þó að reyna þetta í a.m.k. fimm ár

og sjá svo til. Þetta var fyrir 35 árum,“ segir

Þorsteinn og hlær.

Fljótlega eftir doktorsvörnina varð Þorsteinn

gistikennari við Flórída-háskóla og dvaldi þar

árvisst í allt að sex mánuði við rannsóknir. „Á

einum áratug tókst mér svo að byggja upp

litla rannsóknaaðstöðu við Lyfjafræðideildina

okkar hér, aðstæður til rannsókna eru nú orðnar

þokkalegar þótt þær séu vart góðar.“

Verkefni Þorsteins Loftssonar hafa verið

afar fjölbreytt og mörg hver vakið gríðarlega

athygli. Uppfinning sem snýst um þróun nýrra

augndropa sem útrýmir sprautunálum hefur

t.d. vakið athygli um allan heim. Svokallaðar

nanóagnir úr sýklódextrínum hafa verið þróaðar

en þær ferja lyf í augndropunum frá yfirborði

augans til bakhluta þess.

Samhliða því hefur verið

unnt að hætta að sprauta

lyfinu í augað. Þetta átti ekki

að vera fræðilega mögulegt

en Þorsteinn hefur nú

sannað það gagnstæða, í

félagi við Einar Stefánsson,

prófessor í augnlækningum. „Við Einar höfum

átt mjög frjósamt rannsóknasamstarf í yfir 20 ár

og stofnuðum fyrir nokkrum árum sprota-

fyrirtækið Oculis um þessar augnlyfjarannsóknir

okkar. Oculis er eitt af sprotafyrirtækjum

Háskóla Íslands.“

Þorsteinn hefur einnig sótt í hafið, gnægta-

kistu okkar Íslendinga, ásamt Einari Stefánssyni,

en þeir hafa leitað þar að lausnum á ýmsum

sjúkdómum. Lífvirk fituefni hafa t.d. verið

unnin úr sjávarafurðum og er afraksturinn m.a.

lyf til meðferðar við meltingarsjúkdómum.

Lyfið hefur nú þegar farið í gegnum fyrstu fasa

klínískra rannsókna. „Verkefnið gengur vel og

árið 2009 stofnuðum við sprotafyrirtækið Lipid

Pharmaceuticals í kringum þetta verkefni ásamt

Lýsi hf., Háskóla Íslands og Landspítalanum.“

Þorsteinn hefur haldið áfram rannsóknum á

nanóögnum sem myndaðar eru með samruna

svokallaðra sýklódextrína. Sýklódextrín eru

hringlaga fásykrungar sem má t.d. nota til að

auka vatnsleysanleika fituleysanlegra lyfja. Nú

vinnur Þorsteinn að stóru verkefni á þessu sviði

í samvinnu við Háskólann í Leuven í Belgíu,

VU-háskólann í Hollandi og lyfjafyrirtækið

Janssen Pharmaceutica í Belgíu. Verkefnið hlaut

á fjórðu milljón evra í styrk til þriggja ára úr

belgískum rannsóknasjóði og er hlutur Háskóla

Íslands í því samstarfi um 700 þúsund evrur.

Annað verkefni tengt sýklódextrínum er

virkjun sýklalyfja með fléttun við sýkló-

dextrín. Verkefnið er hluti af Marie Curie neti

sem hlaut Evrópustyrk til fjögurra ára.

Að sögn Þorsteins hefur uppbygging lyfja-

fræðikennslu og lyfjafræðirannsókna við

háskólann leitt til uppbyggingar fyrirtækja sem

afla þjóðinni mikilla tekna. „Þetta eru ekki

aðeins stærri fyrirtæki, eins og Actavis, Alvogen

og Invent Farma, heldur einnig ýmis smærri

fyrirtæki og sprotafyrirtæki. Samtals skila þessi

fyrirtæki þjóðarbúinu sennilega milljörðum

króna í erlendum tekjum á hverju ári.“

Þorsteinn segir að góður háskóli eins og

Háskóli Íslands leiði af sér hátæknifyrirtæki

sem aftur leiði af sér fjölbreytilegt atvinnulíf og

þjóðarvelmegun. „Hver króna sem samfélagið

lætur frá sér í kennslu og rannsóknir við

Háskóla Íslands skilar sér margfalt aftur til

þjóðfélagsins.“

Forvitnin drífur mig áfram

Þorsteinn Loftsson

, prófessor við Lyfjafræðideild

„Eftir að doktorsnámi lauk hóf ég störf sem

lektor hér í Háskóla Íslands. Kaupið var lágt

og aðstæður til rannsókna voru engar. Ég

ákvað þó að reyna þetta í a.m.k. fimm ár

og sjá svo til. Þetta var fyrir 35 árum.“

HEILBRIGÐISVÍSINDASVIÐ